Yeni Müzecilik
Müzenin toplumsal rolünün yeniden tanımlanması: geleceğin müzeleri nasıl kurulmalı, finansal sürdürülebilirliklerini nasıl sağlamalı ve ziyaretçiyle nasıl ilişki kurmalı?
Müzeci · Araştırmacı · Proje Geliştirici
Merhaba, ben
Mert Kofoğlu.
Kültürel mirasın geçmişe hapsolmasına değil, bugünü yaşamasına odaklanıyorum. ICOM ve ICOMOS üyesi olarak Estonya, Tartu'dan yürüttüğüm akademik ve ticari projelerle, müzeleri ve tarihi mekanları herkes için erişilebilir, demokratik ve kusursuz deneyim alanları haline gelmesi için çalışıyorum.
0
Ülke
0
Müze Deneyimi
0
Aktif Proje
"Hayatta en hakiki mürşit ilimdir, fendir. İlim ve fenden başka yol gösterici aramak gaflettir, dalalettir, cehalettir."— Mustafa Kemal Atatürk
I. Kimim?
Hakkımda
Müzecilik araştırmacısı ve proje geliştiricisiyim. Akademik çalışmalarımın merkezinde yeni müzecilik kavramı ve geleceğin müzelerinin nasıl tasarlanması gerektiği sorusu yer alıyor. Dokuz Eylül Üniversitesi'nde Müzecilik alanında doktora adayıyım; tezimde Kuzey Avrupa müzelerini örnek alarak müzenin toplumsal dönüşümünü inceliyorum.
50'den fazla ülkede 1000'in üzerinde müzeyi bizzat ziyaret edip inceledim. Bu saha çalışması bana kurumsal bir perspektiften değil, ziyaretçi ve araştırmacı gözüyle müzeleri anlama imkânı tanıdı. Tartu Üniversitesi Müzesi'ndeki Erasmus stajımda bu birikimi veri toplama ve süreç otomasyonu projelerine yansıtıyorum.
Müzecilik ve akademi alanlarına uygulanabilir çözümler üretmek benim için hem entelektüel bir sorumluluk hem de pratik bir misyon. Thesvisor, Musops ve Heritrack projeleriyle bu iki dünyayı birbirine bağlamaya çalışıyorum. ICOM ve ICOMOS üyesiyim.
II. Ne üzerine?
Araştırma Alanları
Müze Teknolojisi & Dijital Dönüşüm
Veri toplama, süreç otomasyonu ve dijital entegrasyon aracılığıyla müzelerin operasyonel verimliliğini ve ziyaretçi deneyimini iyileştirmek.
Kültürel Miras Yönetimi
Koleksiyon yönetiminden kurumsal danışmanlığa uzanan bir eksende kültürel mirasın korunması, erişilebilir kılınması ve sürdürülebilir yönetimi.
Müzelerde Sosyal Medya
Türkiye ve dünya müzelerinde kurumsal sosyal medya kullanımının karşılaştırmalı analizi; yetkinlik düzeyleri, etkileşim örüntüleri ve içerik üretim stratejileri.
III. Akademik Yolculuk
Akademik Deneyim & Eğitim
2022 — Günümüz
Doktora Adayı — Müzecilik
Dokuz Eylül Üniversitesi — İzmir
Kuzey Avrupa müzelerini saha araştırması olarak inceleyen kapsamlı bir doktora çalışması.
Tez:
Kuzey Avrupa Müzelerinde Yeni Müzecilik Kavramının İncelenmesi ve Geleceğin Müzeleri İçin Öneriler
Kuzey Avrupa Müzelerinde Yeni Müzecilik Kavramının İncelenmesi ve Geleceğin Müzeleri İçin Öneriler
2019 — 2022
Yüksek Lisans — Müzecilik
Dokuz Eylül Üniversitesi — İzmir
Danışman: Doç. Dr. Zeynep Çakmakçı. Türkiye müzelerinin sosyal medya yetkinliklerini inceleyen karşılaştırmalı çalışma.
Tez:
Müzelerde Sosyal Medyanın Kurumsal Kullanımına Dair Öneriler
Müzelerde Sosyal Medyanın Kurumsal Kullanımına Dair Öneriler
2014 — 2019
Lisans — Sanat Tarihi
Ege Üniversitesi — İzmir
Dr. Barış Eroğlu danışmanlığında 20. yüzyıl sanat sahteciliklerinin sanat dünyasına etkisini inceleyen bir çalışma.
Tez:
20. Yüzyıl Batı Resim Sanatında Sanatta Sahtecilik
20. Yüzyıl Batı Resim Sanatında Sanatta Sahtecilik
IV. Profesyonel Yolculuk
İş Deneyimi
2025 — Günümüz
PhD Erasmus Projesi
Tartu Üniversitesi Müzesi — Tartu, Estonya
Ziyaretçi ihtiyaçlarına yönelik müze geliştirme çalışmaları yürütüyorum. Veri toplama yöntemleri, süreç otomasyonu ve Baltık–İskandinav turizm grupları için entegrasyon iyileştirmeleri.
2023 — 2026
Kurucu
9 Muses Museum & Heritage Consulting (9MC) — İzmir
Koleksiyonerler, müzeler, sanat galerileri ve sanat meraklılarına özel danışmanlık hizmetleri sunan bir kurum. Koleksiyon yönetiminden teknoloji entegrasyonuna uzanan geniş hizmet yelpazesi.
2017 — 2023
Kurucu
MK Dijital — İzmir
Sanat ve eğitim sektörlerine odaklanan sosyal medya ajansı. Pearson ve ArtRandS gibi kurumlarla çalışma fırsatı buldum; özel koleksiyonerlere danışmanlık ve dijital dönüşüm hizmetleri sundum.
2015 — 2017
Sanat Danışmanı & Küratör
ArtRandS — İzmir
Müşteri tabanına danışmanlık ve geçici sanatçı sergileri küratörlüğü yaptım.
V. Ne ürettim?
Projeler
Thesvisor
Müze ve kültürel miras kurumlarına yönelik danışmanlık ve teknoloji platformu. Kurumların ihtiyaç analizi ve dijital dönüşüm süreçlerini destekliyor.
Musops
Müze operasyonlarını kolaylaştıran yönetim aracı. Koleksiyon takibi, ziyaretçi verisi ve operasyonel süreçleri tek bir çatı altında topluyor.
Heritrack
Kültürel miras varlıklarının dijital envanter ve takip sistemi. Koleksiyoncular ve kurumlar için sürdürülebilir kayıt yönetimi.
AboneFiyat
Kültürel kurumlar için abonelik ve fiyatlandırma optimizasyon aracı. Müzelerin gelir modellerini sürdürülebilir kılmaya odaklanıyor.
İzmir Kukla Günleri
İzmir Kukla Günleri için kitap editörlüğü ve çeviri çalışmaları. Kültürel etkinliklerin belgelenmesine ve kalıcı hale getirilmesine odaklanıyor.
Litvanya–Türkiye İşbirliği Projesi
Litvanya ve Türkiye arasında kültürel ve bilimsel işbirliğinin geliştirilmesine yönelik proje. Ortak araştırma, akademik değişim ve kurumsal ortaklıklar üzerine odaklanıyor.
Mert Kofoğlu Kütüphanesi
Müzecilik, kültürel miras, sanat tarihi ve dijital dönüşüm alanlarında derlenen kişisel kitaplık ve arşiv projesi. Koleksiyonun dijital kataloğunu ve erişim platformunu geliştiriyorum.
Mutluluk Ekonomisi
The Happiness Economy kitabının İngilizce editörlüğünü ve Türkçe çevirisini yaptım. Akademik yayıncılık alanında özgün bir katkı.
VI. Ne söyledim?
Akademik Çalışmalar ve Sunumlar
2026
İzmir
İzmir
Mavişehir Rotaract — Konuşmacı
Görsel Dedektiflik: Görünenin Arkasındaki Anlatı
Görsel kültür okuryazarlığı üzerine bir konuşma; sanat eserlerinin ve görsellerin yüzeyinin altında yatan anlam katmanlarını, tarihsel bağlamı ve anlatı yapılarını çözümleme üzerine.
2024
İstanbul
İstanbul
Yıldız Teknik Üniversitesi — Seminer · Konuşmacı
Müze Nedir ve Nasıl Olmalıdır?
Mimarlık bölümü son sınıf öğrencilerine verilen seminer. Öğrencilerin bitirme projesi bir müze tasarımıydı; müzeciliğin temellerinden tasarım gereksinimlerine kapsamlı bir aktarım.
2024
İstanbul
İstanbul
Çelebi Vakfı Gençlik Kampı 2024 — Konuşmacı
Sanat Kendimizi Tanımamıza Nasıl Yardımcı Olur?
Üniversite çağındaki gençlere yönelik kampta kültür ve sanatın kimlik yolculuğundaki rolü; müze, galeri ve kütüphanelerin önemi üzerine bir konuşma.
2023
İstanbul
İstanbul
Bilgi Üniversitesi CAMMA 2023 — Konuşmacı
Müzecilik Alanında Sosyal Medya Kullanım Becerilerinin Değerlendirilmesi
Müzecilik alanında faaliyet gösteren kurumların sosyal medya yetkinlikleri, teknik ve teknolojik becerilerini inceleyen bir sunum.
2023
Belgrade
Belgrade
SHAKIN' Belgrade 2023 — Speaker
Investigating Social Media Use in Turkish and International Museums
A comparative case study examining social media usage patterns, engagement rates and content production styles across Turkish and international museum institutions.
2023
İzmir
İzmir
DEÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü — Kadın ve Turizm Çalışmaları Çalıştayı · Katılımcı
Kültür Kurumlarında Cinsiyet Eşitliği ve Turizm
Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü bünyesinde düzenlenen çalıştaya katılımcı olarak katkı sundum; kültür kurumlarında cinsiyet eşitliği ve turizm ilişkisi üzerine bildiri ve tartışmalara dahil oldum.
2021
Tashkent
Tashkent
9th International Conference on Culture and Civilization 2021 — Observer
9th International Conference on Culture and Civilization
Attended as an observer at the international conference on culture and civilization held in Tashkent, engaging with cross-cultural heritage research and global museology discussions.
VII. Ne yazıyorum?
Blog
Yakında yazılar gelecek.
Müzecilik, kültürel miras ve teknoloji üzerine düşünceler.
VIII. Sık sorulanlar
Sık Sorulan Sorular
ICOM 2022 müze tanımı nedir ve 2007 tanımından farkı nedir?
ICOM (Uluslararası Müzeler Konseyi) 2022 Prag Genel Kurulu'nda kabul ettiği yeni müze tanımı, müzeyi 'toplumun hizmetinde, kar amacı gütmeyen, kalıcı bir kurum' olarak tanımlar ve önceki tanımlardan farklı olarak erişilebilirlik, kapsayıcılık, etik, profesyonellik ve topluluk katılımını açıkça vurgular. 2007 tanımı temelde 'koruma-araştırma-iletişim' üçlemesine odaklanırken, 2022 tanımı sürdürülebilirlik, çeşitlilik ve farklı bilgi/deneyim biçimlerinin dahil edilmesini ekler.
ICOM ile ICOMOS arasındaki fark nedir?
ICOM (International Council of Museums) müzeler ve müze profesyonelleri için uluslararası örgüttür; koleksiyonlar, sergi pratikleri ve müzecilik etiği üzerine çalışır. ICOMOS (International Council on Monuments and Sites) ise anıtlar, tarihi alanlar ve kültürel peyzajların korunması üzerine çalışır; UNESCO Dünya Mirası başvurularını da değerlendirir. Kısaca: ICOM müzeler içindeki nesnelerle, ICOMOS yerinde duran mimari/arkeolojik mirasla ilgilenir.
Türkiye'deki ilk müze hangisidir?
Türkiye'de modern anlamda ilk müze, 1869'da Aya İrini Kilisesi içinde 'Mecma-i Asar-ı Atika' adıyla kurulan ve daha sonra İstanbul Arkeoloji Müzeleri'ne dönüşen kurumdur. Müzeciliğin Osmanlı'da kurumsallaşması Osman Hamdi Bey'in 1881'de Müze-i Hümayun'a müdür olmasıyla hızlanmış, 1884 ve 1906 Asar-ı Atika Nizamnameleri ile yasal çerçeve oluşturulmuştur.
1970 UNESCO Sözleşmesi nedir?
1970 UNESCO Sözleşmesi (tam adı: Kültürel Varlıkların Yasadışı İthal, İhraç ve Mülkiyet Transferinin Önlenmesi ve Yasaklanmasına İlişkin Sözleşme), yasadışı kültürel varlık ticaretini önlemek için imzalanan ilk uluslararası anlaşmadır. Taraf devletler kendi kültürel varlıklarını koruma, başka ülkelerden çalınmış eserlerin ithalini engelleme ve iade taleplerini değerlendirme yükümlülüğü altına girer. Türkiye sözleşmeye 1981'de taraf olmuştur.
Çatışma alanlarında kültürel mirası koruyan uluslararası hukuk nedir?
Asıl çerçeve 1954 Lahey Sözleşmesi'dir (Silahlı Çatışma Halinde Kültürel Mülkiyetin Korunmasına Dair Sözleşme) ve 1954 ile 1999 tarihli iki protokolü. Sözleşme, kültürel varlıkların hedef alınmasını yasaklar, mavi kalkan amblemiyle işaretlemeyi öngörür ve işgal güçlerine koruma yükümlülüğü getirir. 1999 İkinci Protokol bireysel cezai sorumluluk getirmiş, ihlalleri Roma Statüsü kapsamında savaş suçu olarak tanımlamıştır.
Müzelere sahte eserler nasıl giriyor?
Sahte eserler müzelere genellikle üç yoldan girer: (1) Köken araştırması (provenance research) yapılmadan kabul edilen bağışlar; (2) Sanat piyasasında profesyonel sahteciler tarafından üretilip sahte belgelerle satılan eserler; (3) Geçmişte iyi niyetle satın alınmış, sonradan sahte olduğu anlaşılan eserler. Modern müzecilik etiğinde XRF, termolüminesans, izotop analizi gibi bilimsel testler ve kapsamlı provenance araştırması zorunludur. ICOM Etik Kuralları sahte olduğu kanıtlanan eserlerin sergilenmemesini ve kayıttan düşürülmesini gerektirir.
Kültürel varlıkların iadesi (restitution) nedir?
Restitution, sömürgecilik dönemi, savaş, yağma veya yasadışı ticaret yoluyla bir ülkeden çıkarılmış kültürel varlıkların köken ülkesine iade edilmesidir. Son yıllarda Benin Bronzları (Almanya, Fransa, İngiltere'den Nijerya'ya), Moai heykelleri ve Parthenon Mermerleri tartışmaları gündemde. Yasal çerçevede 1970 UNESCO Sözleşmesi, 1995 UNIDROIT Sözleşmesi ve ikili devletler arası anlaşmalar etkilidir. Türkiye de Bergama Sunağı, Sion Hazinesi gibi çok sayıda iade talebinde bulunmaktadır.
Müze koleksiyon politikası nedir ve neden gereklidir?
Koleksiyon politikası, bir müzenin hangi eserleri toplayacağını, nasıl kabul, kayıt ve kayıttan düşürme (deaccession) yapacağını, koruma standartlarını ve ödünç verme kurallarını tanımlayan resmi belgedir. ICOM Etik Kuralları her müzenin yazılı bir koleksiyon politikası olmasını şart koşar. Politika, etik dışı satın almaları önler, müze misyonuyla uyumlu büyümeyi sağlar ve şeffaflık getirir.
ARISE Akademik Değerlendirme Sistemi nedir?
ARISE (Academic Research Intelligence & Scholarly Evaluation) Mert Kofoğlu tarafından 2026'da önerilen, akademik kalite değerlendirmesi için üç aşamalı bir sistemdir: (1) Yapay zeka modeli çalışmayı beş kalite boyutuna göre bağımsız değerlendirir; (2) İnsan değerlendirici aynı boyutlar üzerinden AI raporundan bağımsız (blind) inceleme yapar; (3) Bağımsız üçüncü taraf uzman iki raporu birleştirerek final skoru belirler. Sistem mevcut atıf sayısı (citation count), h-indeksi ve dergi çeyrek dilimi (Q1-Q4) ölçütlerinin sosyal ağ konumunu değil entelektüel değeri ölçen alternatif olarak tasarlanmıştır. Tam metin: https://zenodo.org/records/20144788
Müze dijitalleşmesi nedir ve neden önemlidir?
Müze dijitalleşmesi, koleksiyon kayıtlarının dijital ortama aktarılması (CMS - Collection Management Systems), eserlerin yüksek çözünürlüklü görselleştirilmesi (fotogrametri, 3D tarama), sanal sergi turları, IIIF formatında erişime açık dijital koleksiyon API'leri ve eğitim içeriği üretimini kapsar. Önemi: erişilebilirlik (engelli ve uzak kullanıcılar için), koruma (orijinal esere temas azalır), araştırma (uluslararası akademisyenler için open access) ve acil durumlarda dijital kopya garantisi (yangın, savaş riski). Rijksmuseum, Smithsonian ve Google Arts & Culture önde gelen örneklerdir.
Kişisel koleksiyondan kurumsal müzeye nasıl geçilir?
Bireysel koleksiyondan kurumsal müzeye geçiş süreci dört temel aşamadan oluşur: (1) Hukuki kuruluş (vakıf, dernek veya kamu/özel müze statüsü); (2) Koleksiyon belgeleme (envanter, provenance, restoration history); (3) Politika belgeleri (mission statement, collection policy, etik kurallar); (4) Profesyonel kadro ve fiziksel koşullar (iklim kontrolü, güvenlik, depo standartları). Türkiye'de Kültür ve Turizm Bakanlığı'na özel müze ruhsat başvurusu gerekir; ICOM üyeliği için ek standartlar mevcuttur.
Mavi Kalkan (Blue Shield) ne anlama gelir?
Mavi Kalkan, 1954 Lahey Sözleşmesi kapsamında korunan kültürel varlıkları işaretlemek için kullanılan uluslararası amblemdir. Aynı zamanda Blue Shield International adlı sivil toplum kuruluşunun adıdır; ICOM, ICOMOS, ICA (Uluslararası Arşivler Konseyi) ve IFLA (Uluslararası Kütüphane Dernekleri Federasyonu) tarafından 1996'da kurulmuştur. Görevi savaş, doğal afet ve insan kaynaklı krizlerde kültürel mirasın korunmasını koordine etmektir. Kızılhaç'ın kültürel miras alanındaki muadili olarak düşünülebilir.
Birlikte düşünelim.
İşbirliği, ortak araştırma, müzecilik danışmanlığı veya yalnızca bir fikir alışverişi için her zaman açığım.